In het voorjaar van 2009 heeft Royal Haskoning, in opdracht van de provincie, een rapport gepubliceerd over de haalbaarheid van een zoet klei oermoeras in het Buijtenland van Rhoon. Hieruit is gebleken dat een open gebied met een goede waterkwaliteit, ten zuiden van de Essendijk, zeer goed mogelijk is.

Krekenlandschap of zoet klei oermoeras?
Het idee om een krekenlandschap in te richten stamt al uit 2002. Toen heeft bureau Waardenburg, in opdracht van de provincie, onderzoek gedaan naar de haalbaarheid van hoogwaardige natuur op IJsselmonde.
In dat onderzoek zijn 18 modellen de revue gepasseerd en uiteindelijk bleven er twee over: het kreekmodel en het boskreekmodel. Omdat het gebied ook open moest zijn, viel het boskreekmodel af en bleef uiteindelijk het kreekmodel over.

Echter, de PKB (Planologische Kernbeslissing) zegt dat de te ontwikkelen natuur moet voldoen aan een omschrijving uit het handboek natuurdoeltypen. In het handboek natuurdoeltypen vind je geen kreekmodel, wél het zoet klei oermoeras en dat is een goede vertaling.

Er zijn veel overeenkomsten tussen het krekenlandschap en het zoet klei oermoeras, zowel landschappelijk en in de natuurwaarden. Het grootste verschil is het watersysteem.
Idealiter wordt bij een zoet klei-oermoeras geen water in- of uitgelaten Dat heeft als gevolg dat het gebied in de winter natter zal dan in de zomer. Een goede waterkwaliteit levert dan, in vergelijk met het krekenmodel, extra natuurwaarden op. Juist die waterkwaliteit is een punt van aandacht. Het is te verwachten dat, in de eerste jaren na de aanleg, veel voedingsstoffen uit de bodem vrijkomen. Dat is niet goed voor de waterkwaliteit. Om in dat geval toch tot een goede waterkwaliteit te komen, zal het gebied regelmatig doorgespoeld worden. Dát maakt het tot een krekenlandschap. Pas als de waterkwaliteit het toelaat wordt overgegaan tot zoet klei oermoeras.

Zoet klei oermoeras goede match
Hoogwaardige natuur is niet per sé natte natuur. Het moet wél aansluiten bij de ecologische basis van het gebied. Daarbij kijk je naar de waterhuishouding, het klimaat en de bodemeigenschappen. En op IJsselmonde, in het rivierengebied, is het zoet klei oermoeras een  match. Dat niet alleen, maar het werkt ook versterkend op de buitendijks gelegen natuurgebieden, Rhoonse en Carnisse Grienden en Klein Profijt. Deze gebieden zijn zeer waardevol en bijzonder, maar missen riet- en biezenvelden. Juist deze komen terug in het zoet klei oermoeras. En dit levert weer een goed leefmilieu op voor andere planten en dieren.

Onderzoek, inrichting, beheer
Onderzoek alleen is niet voldoende om dat open gebied met goede waterkwaliteit te realiseren. Het valt of staat met een goede inrichting en beheer. Op dit moment worden daar stappen voor gezet in de vorm van een intentieverklaring met beheerders. Doel van de intentieovereenkomst is om inrichting en beheer goedop elkaar af te stemmen. En ja, er zal ook vervolgonderzoek plaatsvinden. Zo zal er een ecohydrologische systeemanalyse worden uitgevoerd.
Dit onderzoek geeft antwoord op diverse vragen. En met die antwoorden kunnen inrichters en beheerders aan de slag om dat open gebied te realiseren. Een gebied waar de waterkwaliteit niet ter discussie staat.
Een gebied waar rust, ruimte en het gezonde gevoel van vrijheid voorop staan.